Plasma-conversie van methaan
Binnen NXTGEN Hightech Energy richt het project Plasma-conversie van methaan zich op de ontwikkeling en opschaling van plasmatechnologie voor de omzetting van methaan in waardevolle producten voor de chemische industrie. Het project beweegt zich nu van een onderzoeksgedreven fase naar een vroege opschalingsfase, waarin technologische ontwikkeling, procesoptimalisatie en systeemintegratie worden samengebracht.
Om de voortgang en de volgende stappen van het project beter te begrijpen, spraken we met Nicoleta Voicu, senior projectmanager bij TNO. Zij blikt terug op de tot nu toe geboekte vooruitgang, hoe plasmatechnologie kan bijdragen aan de elektrificatie van chemische processen, wat nodig is om richting implementatie op pilotschaal te gaan en het belang van samenwerking binnen het consortium en het bredere ecosysteem rond plasmatechnologie.
Het project
Het project gaat zijn vierde jaar in, wat een belangrijke mijlpaal is. De focus verschuift van een voornamelijk onderzoeksgedreven fase naar een vroege opschalingsfase. Dit betekent dat de verschillende technologieën nu worden samengebracht met als doel de voorbereiding op opschaling. Er is nog ongeveer één jaar over binnen het project, dus de komende periode is belangrijk voor het afronden van de ontwikkelingen die nodig zijn voor de volgende stap.
Er is veel vooruitgang geboekt binnen de verschillende werkpakketten. Het project richt zich op de ontwikkeling en het testen van plasma-apparatuur, de optimalisatie van de reactor en de ontwikkeling van diagnostische mogelijkheden. In de kern gaat het project over de omzetting van methaan in waardevolle chemicaliën, zoals acetyleen en ethyleen. Dit zijn belangrijke bouwstenen voor de chemische industrie. Binnen het project is al aangetoond dat methaan kan worden omgezet, wat een belangrijke stap vooruit is.
In de resterende periode van het project zal het consortium zich richten op de ingebruikname en het testen van de nieuwste generatie plasmatechnologie. Een andere belangrijke activiteit is het verminderen van koolstofvorming en het verbeteren van de selectiviteit richting acetyleen. Koolstofvorming is een bijproduct en kan niet volledig worden geëlimineerd, maar het project zet stappen om dit beter te begrijpen en te beheersen. Het consortium zal ook werken aan het afronden van kinetische modellen, het optimaliseren van de nieuwste versie van de reactor en het inzetten van diagnostische tools die helpen het proces beter te visualiseren en te begrijpen.
Zowel microgolf- als boogplasmatechnologieën zijn ontwikkeld en zullen verder worden verbeterd. Er zijn al verschillende plasmaprototypen ontwikkeld. Dit is essentieel omdat het zorgt voor betere controle over de prestaties en belangrijke inzichten geeft in de schaalbaarheid. De volgende activiteiten zullen zich voornamelijk richten op het verder optimaliseren van het chemische proces, systeemintegratie en de voorbereiding op implementatie op pilotschaal.
Plasmatechnologie
De plasmatechnologie is essentieel omdat deze de directe omzetting van methaan in acetyleen en ethyleen mogelijk maakt zonder verbranding. Dit maakt het tot een CO2-vrij proces, wat zeer relevant is omdat slechts een beperkt aantal chemische processen CO2-vrij is. Plasma creëert bovendien de hoge temperaturen en gecontroleerde omstandigheden die nodig zijn voor de activatie van methaan. Deze hoge temperaturen maken het mogelijk dat de methaanmoleculen breken en zich opnieuw vormen tot waardevolle chemische bouwstenen, met de potentie voor een hoge selectiviteit naar specifieke producten.
Een ander belangrijk voordeel is dat plasmatechnologie de elektrificatie van chemische processen mogelijk maakt, zonder het gebruik van conventionele ovens. Dit biedt een veelbelovend alternatief voor fossielgedreven processen en sluit goed aan bij de huidige noodzaak om de chemische industrie te verduurzamen. Kort gezegd: de belofte van plasma ligt in CO2-vrije methaanconversie, gecontroleerde hoogtemperatuurchemie en de elektrificatie van chemische processen.
Plasmasymposium
Het plasmasymposium, dat afgelopen oktober plaatsvond, was zeer waardevol voor het project. Het werd erkend als een belangrijk evenement en hielp het projectteam in contact te komen met onderzoekers, hoogleraren en andere spelers uit heel Europa. Het symposium droeg bij aan een gedeeld begrip van de stand van de technologie, de uitdagingen die nog moeten worden aangepakt en de manieren waarop verschillende partners elkaar kunnen ondersteunen.
Door deze mensen samen te brengen, hielp het symposium ook om het ecosysteem te versterken en uit te breiden. Hoewel het project inmiddels al in zijn derde jaar zit, is er nog steeds ruimte om het ecosysteem rond de technologie verder uit te bouwen.
Opschaling
Industriële partners, leveranciers, productiepartners, experts in systeemintegratie en modellering, investeerders en publieke stakeholders spelen allemaal een belangrijke rol bij het naar opschaling brengen van de technologie. Industriële partners zijn nodig om de procesintegratie samen te brengen en te helpen bij het definiëren van de mogelijke toepassingen van de technologie.
Experts in systeemintegratie en modellering leveren belangrijke inzichten, vooral wanneer stapsgewijs wordt opgeschaald, van één kilowatt naar megawatt en uiteindelijk naar tientallen megawatt. Leveranciers en productiepartners zijn essentieel voor het bouwen van de hardware die nodig is voor opschaling. Tegelijkertijd zijn investeerders en publieke stakeholders nodig om de ontwikkeling van deze veeleisende technologie te ondersteunen, niet alleen financieel, maar ook op het gebied van wet- en regelgeving en langetermijncommitment. Al deze elementen moeten samenkomen om de technologie vooruit te helpen.
De techno-economische beoordeling van de technologie zal in de komende maanden ook worden afgerond. Tegelijkertijd bereidt het consortium het definitieve engineeringspakket voor een 500kW-pilotinstallatie voor. Dit engineeringspakket is een belangrijke oplevering van het project en moet de volgende fase richting verdere opschaling ondersteunen.
De volgende stap kan bestaan uit het verder verkennen van de opschaling om investeerders te identificeren die in de technologie geloven en de ontwikkeling van de 500kW-pilotinstallatie kunnen ondersteunen. Het engineeringspakket maakt deel uit van het huidige project, maar de daadwerkelijke realisatie van de pilotinstallatie zal extra financiering vereisen. Hierbij blijven publieke stakeholders, financiële instrumenten en investeerders belangrijk. Voor elke fase van de technologie zullen verschillende spelers en financieringsorganisaties nodig zijn om te helpen de technologie verder te brengen.
Thoriant
Eén voorbeeld van opschaling is Thoriant. Thoriant richt zich op de commerciële ontwikkeling van geavanceerde plasmatechnologie om emissievrije waterstof en acetyleen uit methaan te produceren. De technologie van Thoriant is ontwikkeld in het Brightsite Plasma Lab en gebruikt plasma om methaan om te zetten in waterstof en hoogwaardige koolwaterstoffen, zoals acetyleen en ethyleen. Het proces wordt aangedreven door elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen en stoot geen CO2 uit. Omdat er niets wordt verbrand en er geen zuurstof wordt gebruikt, kan de koolstof binnen de waardeketen blijven in plaats van als CO2 te worden uitgestoten.
In het plasmalab is het proces al aangetoond op R&D-schaal. De volgende stap is om de technologie op pilotschaal te verifiëren. Dit is een essentiële fase richting een succesvolle demonstratie en toekomstige toepassing in de industriële praktijk. Om dit mogelijk te maken, brengt Thoriant momenteel de organisaties, partners en financiering samen die nodig zijn om de pilotinstallatie te bouwen.
Voor de bouw van deze proeffabriek is een aanzienlijke investering nodig en nauwe samenwerking in de gehele waardeketen. Thoriant is in gesprek met verschillende organisaties aan de apparatuurkant en is ook op zoek naar nieuwe partners aan de toepassingskant. Het doel is om zo snel mogelijk met de bouw te beginnen. De bouw van de proeffabriek zal naar verwachting ongeveer anderhalf jaar duren, met de ambitie om in de komende jaren grote stappen te zetten en tegen 2031 richting industrieel gebruik te gaan.
Door methaan en mogelijk andere reststromen met lage waarde om te zetten in waardevolle chemische bouwstenen, biedt Thoriant een emissievrij alternatief voor traditionele productiemethoden. Daarmee kan de technologie bijdragen aan de elektrificatie van de chemische industrie en de overgang naar een meer circulaire economie ondersteunen.
NXTGEN Hightech
Een van de belangrijkste bijdragen van NXTGEN Hightech is de ontwikkeling van het ecosysteem, waarbij het project wordt verbonden met de juiste mensen en organisaties. Het ecosysteem is net zo belangrijk als de technologie zelf. Wanneer de juiste partners, pioniers, supporters en financiers in de technologie geloven en helpen deze vooruit te brengen, kan dat net zo krachtig zijn als de technologische ontwikkeling zelf. Dit omvat bedrijven die mogelijk geïnteresseerd zijn in de technologie, evenals bedrijven die oplossingen kunnen bieden voor specifieke onderdelen van de technologieontwikkeling. Het verbinden van het project met een breder ecosysteem buiten het bestaande consortium is essentieel.
Dit gebeurt ook via netwerkbijeenkomsten, conferenties en kennisdelingsevenementen, waar technologie-eigenaren en andere relevante spelers samen worden gebracht. Evenementen zoals workshops en het plasmasymposium helpen het project in contact te komen met organisaties die anders misschien te ver van het consortium af zouden staan. Deze contacten kunnen waardevolle toekomstige partners worden.
Zichtbaarheid is ook belangrijk. Wanneer het project extern wordt gepresenteerd, wordt NXTGEN Hightech uitgelicht; dit werkt twee kanten op. Artikelen en communicatieactiviteiten helpen om zichtbaarheid rond het project en de technologie te creëren, wat bijzonder waardevol is in een wereld waarin publieke profilering en sociale media een belangrijke rol spelen.
Het project biedt verschillende lessen die ook relevant kunnen zijn voor andere NXTGEN Hightech Energy-projecten en projecten in andere domeinen. Een belangrijke les is dat integratie vroeg moet beginnen. Het is niet nodig te wachten tot de technologie volledig is ontwikkeld voordat wordt gekeken hoe verschillende onderdelen moeten samenkomen en wat er nodig zal zijn voor opschaling. Diagnostiek en modellering zijn ook essentieel om complexe processen te begrijpen en te beheersen, vooral in projecten waarbij chemische procesontwikkeling een rol speelt.
Het project laat ook zien hoe belangrijk het is om vroeg na te denken over beperkingen in de toeleveringsketen en veiligheidsvoorschriften, omdat componenten uit verschillende delen van de wereld kunnen komen en logistiek in een dynamische geopolitieke context een serieus risico kan worden. Daarnaast benadrukt het project de waarde van iteratieve ontwikkeling. In plaats van grote sprongen te maken, kan het effectiever zijn om kleinere stappen te zetten, testen te herhalen en risico’s geleidelijk te verkleinen.
Over NXTGEN Hightech
Dit project is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van het Nationaal Groeifonds-programma NXTGEN Hightech. Dit programma investeert tot 2030 maar liefst € 1 miljard, met meer dan 330 partners, in meer dan 60 projecten en in zes essentiële domeinen. Daarmee levert NXTGEN Hightech een belangrijke bijdrage aan de structurele en duurzame economische groei in Nederland en biedt het oplossingen voor de grote maatschappelijke uitdagingen op het gebied van energietransitie, gezondheid, veiligheid en voedsel.